احساس نیوز || دوشنبه|| ٩ وږی ١٤۰۵ھ۔ش
کابل ||
د ۲۰۲۱ کال د اګست ۳۰مه د افغانستان په معاصر تاریخ کې د یوې مهمې مرحلې د پای په توګه ثبت شوه؛ هغه شپه چې له افغانستانه د امریکا د نږدې شلو کلونو پوځي حضور پای ته ورسېد او وروستی امریکايي سرتېری هم له هېواده ووت.
امریکايي او طالب چارواکو هغه مهال اعلان وکړ چې د افغانستان د تخلیې او د امریکايي ځواکونو د وتلو بهیر بشپړ شوی دی. د امریکا د دفاع وزارت له لوري هم تایید شوه چې وروستی امریکايي پوځي الوتکه له کابل څخه پورته شوې او په دې سره د امریکا اوږد پوځي ماموریت پای ته رسېدلی دی.
کریس دوناهو؛ له افغانستانه د وتلو وروستی امریکايي سرتېری
په هغه مشهور عکس کې چې د افغانستان د جګړې د پای له تر ټولو تاریخي انځورونو څخه ګڼل کېږي، کریس دوناهو لیدل کېږي؛ نوموړی هغه مهال د امریکا د پوځ د ۸۲مې هوايي فرقې قوماندان و او د کابل له هوايي ډګر څخه د وتونکې وروستۍ امریکايي پوځي الوتکې ته پورته شو.
دغه عکس د شپې په تیاره کې د کابل په هوايي ډګر کې اخیستل شوی و. دوناهو له خپلې پوځي جامې او وسایلو سره د سي-۱۷ پوځي ترانسپورټي الوتکې ته خېژي، چې وروسته د امریکا د افغانستان د شل کلنې جګړې د پای سمبول وګرځېد.
د امریکا وروستۍ الوتکه د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۳۰مه، د کابل پر وخت شاوخوا نیمه شپه، له کابل هوايي ډګر څخه ووتله. په دې سره د امریکا د پوځي حضور وروستی پړاو هم پای ته ورسېد.
د ۲۰۰۱ کال له جګړې تر ۲۰۲۱ کال وتلو
په افغانستان کې د امریکا پوځي حضور د ۲۰۰۱ کال په وروستیو کې پیل شو. د سپټمبر د ۱۱مې له بریدونو وروسته، امریکا د القاعدې پر ضد د پوځي عملیاتو په موخه افغانستان ته ځواکونه ولېږل او وروسته د طالبانو پر وړاندې جګړه هم د دغه ماموریت مهمه برخه وګرځېده.
په راتلونکو کلونو کې افغانستان د امریکا او ناټو د پراخ پوځي حضور شاهد و. زرګونه بهرني سرتېري په بېلابېلو ولایتونو کې مېشت شول، پوځي اډې جوړې شوې او د افغانستان د امنیتي ځواکونو د روزنې او تجهیز لپاره پراخ پروګرامونه پیل شول.
خو د اوږدې جګړې له دوام سره، د امریکايي او افغان ځواکونو ترڅنګ د ملکي وګړو، طالبانو او نورو وسله والو ډلو زرګونه کسان ووژل شول او افغانستان له یوې اوږدې او خونړۍ جګړې سره مخ پاتې شو.
د دوحې تړون او د وتلو پرېکړه
د امریکا او طالبانو ترمنځ د سولې خبرو له اوږدې پروسې وروسته، دواړو لورو د ۲۰۲۰ کال په فبرورۍ کې د قطر په دوحه کې تړون لاسلیک کړ. د دغه تړون له مخې، امریکا او متحدینو یې له افغانستانه د خپلو ځواکونو د ایستلو ژمنه وکړه.
وروسته د امریکا د وخت ولسمشر جو بایډن اعلان وکړ چې ټول امریکايي ځواکونه به له افغانستانه ووځي.
د ځواکونو د وتلو وروستۍ نېټه د ۲۰۲۱ کال د اګست ۳۱مه ټاکل شوې وه؛ خو د طالبانو د چټک پرمختګ او د کابل د سقوط له امله، د امریکايي ځواکونو وتلو ته په کابل هوايي ډګر کې ځانګړی تمرکز ورکړل شو.
د کابل سقوط او د تخلیې پراخ عملیات
د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۱۵مه طالبان کابل ته ننوتل او د افغانستان حکومت سقوط وکړ. له دې وروسته د کابل هوايي ډګر د لسګونو زرو افغانانو او بهرنیو وګړو د تخلیې مرکز وګرځېد.
امریکايي ځواکونو د کابل هوايي ډګر امنیت په غاړه واخیست او په لنډه موده کې یې د امریکايي اتباعو، د بهرنیو هېوادونو د وګړو او ګڼ شمېر افغانانو د ایستلو لپاره پراخ هوايي عملیات ترسره کړل.
په همدې موده کې د کابل هوايي ډګر ته د خلکو د ګڼې ګوڼې، ګډوډۍ او د وتلو لپاره د خلکو د هڅو صحنې د نړۍ د رسنیو سرټکي جوړ کړل.
د هوايي ډګر خونړۍ چاودنه
د تخلیې د عملیاتو پر مهال د کابل هوايي ډګر ته څېرمه یوه خونړۍ چاودنه هم وشوه. په دغه برید کې ګڼ شمېر ملکي وګړي او امریکايي سرتېري ووژل شول.
سره له دې، امریکايي ځواکونو د تخلیې عملیات ونه درول او د اګست تر ۳۰مې یې د خپلو اتباعو او نورو تخلیه کېدونکو کسانو د ایستلو بهیر ته دوام ورکړ.
د امریکا د شل کلنې جګړې وروستۍ شېبې
د اګست ۳۰مې شپې ته په رسېدو سره، د کابل هوايي ډګر کې د امریکايي ځواکونو شمېر په چټکۍ سره کمېده. وروستي امریکايي سرتېري هم د وتلو لپاره چمتو شول.
د امریکا د دفاع وزارت وروسته تایید کړه چې وروستۍ سي-۱۷ الوتکه له کابل څخه پورته شوې او په دې سره په افغانستان کې د امریکا پوځي ماموریت پای ته رسېدلی دی.
د امریکا د پوځ د ۸۲مې هوايي فرقې قوماندان کریس دوناهو هغه وروستی امریکايي سرتېری و چې له افغانستان څخه په وروستۍ پوځي الوتکه کې ووت.
د هغه عکس چې په تیاره کې د الوتکې زینو ته خېژي، د نړۍ په کچه ډېر ژر خپور شو او د افغانستان د اوږدې جګړې د پای له مهمو سمبولونو څخه وګرځېد.
د افغانستان لپاره د یوې نوې مرحلې پیل
له امریکايي ځواکونو سره د نږدې شلو کلونو پوځي حضور په پای ته رسېدو سره، افغانستان د یوه نوي سیاسي او امنیتي پړاو پر لور داخل شو.
د طالبانو له واکمنېدو وروسته د افغانستان سیاسي نظام په بشپړه توګه بدل شو، پخوانی حکومت او امنیتي جوړښتونه له منځه ولاړل او طالبان د هېواد د واک اصلي ځواک وګرځېدل.
له بلې خوا، د امریکا او افغانستان اړیکې هم له پوځي اړیکو څخه یوې نوې او نامعلومې مرحلې ته داخلې شوې. د امریکا سفارت په کابل کې وتړل شو او د امریکا ډیپلوماتیک حضور هم له هېواده ووت.
د یوه اوږد جنګ پای
د ۲۰۲۱ کال د اګست ۳۰مه یوازې د امریکايي سرتېرو د وتلو ورځ نه وه؛ بلکې د افغانستان د یوه اوږده جګړه ییز پړاو د پای نښه هم وه.
هغه جګړه چې په ۲۰۰۱ کال کې د امریکا د پوځي مداخلې له پیل سره شروع شوې وه، نږدې شل کاله وروسته د وروستي امریکايي سرتېري په وتلو پای ته ورسېده.
کریس دوناهو په تیاره کې د سي-۱۷ الوتکې پر زینو د پورته کېدو پر مهال په داسې حال کې عکس شو چې شاته یې د کابل هوايي ډګر پاتې و؛ هغه انځور وروسته د افغانستان د شل کلنې جګړې د پای له تر ټولو پېژندل شوو تاریخي تصویرونو څخه وګرځېد.
احساس نیوز — د افغانستان د معاصر تاریخ یوه مهمه شېبه.
